الصّحة و الامن ، و الكافرون له كرها عند الخوف و الموت . « فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ » گفت : مؤمنان فرمانبردارند در حال صحّت و در امن ، لا جرم اسلام و ايمان ايشان را سود داشت و به كار آمد ، و كافران بوقت ترس و بيم مرگ ، آن گه كه معاينه عذاب ديدند لا جرم اسلام و ايمان ايشان به كار نيامد : « فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا » و على ذلك قوله تعالى فى قصّة فرعون : آلان و قد عصيت قبل ؟ ضحاك گفت كه : اين عهد و پيمان روز ميثاق است كه ربّ العالمين با فرزندان آدم گفت : أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى - بعضى بَلى بطوع گفتند از ميان جان ، و قومى بكره گفتند از بن دندان . مجاهد گفت : اسلام درين آيت همان سجود است كه در آن آيت ديگر گفت : وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً . ميگويد : مؤمن خداى را بطوع خويش سجود مىكند ، و كافر شخص وى نميكند لكن سايهء شخص وى مىكند بكره ، چنان كه گفت وَ ظِلالُهُمْ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ و قال تعالى : يَتَفَيَّؤُا ظِلالُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَ الشَّمائِلِ سُجَّداً لِلَّهِ . آن گه گفت : عزّ و علا وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ قراءة حفص و يعقوب بيا است . يعقوب بفتح يا و حفص بضمّ يا ، و باقى همه بتاء مضمومه خوانند . و مخرج اين كلمه مخرج وعيد است ، يعنى : ايبغون غير دين اللَّه مع انّ مرجعهم الى اللَّه . روى عن ابن عباس : اذا استصعب دابّة احدكم ، او كانت شموسا فليقرأ فى آذانها أَ فَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ الى آخر الآية . قوله : قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ الآية . . . نظير اين آيت در سورة البقرة شرح آن رفت . اما اهل معانى اينجا سؤالها كرده‌اند ، گفتند : چه حكمت است كه اين جايگه قُلْ آمَنَّا گفت و در سورة البقرة قُولُوا آمَنَّا ؟ جواب آنست كه : اين آيت خطاب با مصطفى ( ص ) است بر خصوص ، و فرمان است كه تا خود اعتقاد كند آن گه تبليغ كند بامّت خويش ، و ايشان را بر آن خواند و بر آن دارد . و آنجا كه گفت قُولُوا آمَنَّا خطاب با عموم امّت است كه تا آن را اعتقاد گيرند ، و نه فرمان است ايشان را بتبليغ رسالت .